تبلیغات
آموزش ابتدایی - با کارنامه درسی فرزندانمان چگونه برخورد کنیم ؟
آموزش ابتدایی
تجربه معلمی است كه اول امتحان می گیرد سپس درس می دهد.

اولین برخورد با كارنامه فرزندان: اولین مساله این است كه برای نتایج امتحانی فرزندان خود ارزش قائل باشید و ملاحظه كارنامه فرزندان را مهم بدانید. به فرزندتان قول بدهید كه با او به سراغ نتایج امتحانی به مدرسه خواهید رفت. اگر فرزندتان كارنامه را خود از مدرسه گرفت و به دست شما داد، می‌توانید از ملاحظات حالات و چهره او دریابید كه او چه كرده و در كارنامه چه خبر است. در عین حال كارنامه را از دست او بگیرید و با دقت در آن تامل كنید.نمرات آن را ملاحظه كنید، آن را از نظر بگذرانید، یك‌یك دروس را مورد توجه قرار دهید و حتی سعی داشته باشید درباره هر نمره و هر درس مكث كنید، آنها را در ترم‌های مختلف مقایسه كنید. معدل او را ببینید و نمره انضباط او را ملاحظه كنید. بالاخره وقتی برای او صرف كنید تا او دریابد كه شما امتحان او را مهم تلقی می‌كنید.

کارنامه


در ابتدا دانش‌آموزان را می‌توان به 2 دسته تقسیم كرد، دانش‌آموزان موفق و دانش‌آموزان ناموفق.
الف: دانش‌آموزان موفق: اگر فرزند شما در امتحانات موفق شده و نمرات خوب یا عالی گرفته است، مسلما موجبات خوشحالی شما را فراهم كرده است، اما نگذارید كه این مساله به همین جا ختم شود، بلكه بهتر است والدین در مقابل فرزندان موفق خود این كارها را انجام دهند:
- به فرزندان موفق خود باید از صمیم قلب تبریك بگوییم و خوشحالی و شادمانی خود را به آنان ابراز داریم و موفقیت‌های بیشتری را در سایه كار و كوشش برای آنان آرزو كنیم و اگر ممكن است، هدیه‌ای به آنان بدهیم تا شادمان و خرسند شوند.
- نتایج امتحانات را در درجه اول ناشی از تلاش و كوشش خودشان بدانیم و اگر در رسیدن به موفقیت با او همكاری و كمك كرده‌ایم، به آن اعتنایی نكنیم و صراحتا گوشزد كنیم كه فعالیت، توكل، و تلاش او به نتیجه خوب امتحان منجر شده است.
- به هنگام دریافت نتیجه امتحانی، موقعیت خوبی است كه این اعتقاد را در كودك به وجود آوریم تا بداند فردی پرتلاش، باارزش و پرتوان است و می‌تواند در سایه پشتكار و با اعتماد به نفس به هر هدفی كه دارد برسد و از هیچ مشكلی نهراسد و بالاخره دانش‌آموز باید درك كند كه موفقیت در هر كاری با پشتكار و سختكوشی به دست می‌آید.
- در پیروزی‌ها باید سعی كنیم علل موفقیت او را مشخص كنیم تا بداند اسباب و علل پیروزی او چه چیزهایی بوده است و سپس با تاكید بر‌ آنها، زمینه رشد شخصیتی وی را در تمام ابعاد فراهم كنیم.
- والدین طوری عمل كنند تا دانش‌آموزان بدانند كه با اخذ نمرات درخشان و كارنامه قبولی كارشان تمام نشده است، بلكه باید خود را برای مراحل بعدی آماده كنند؛ بنابراین پس از دریافت كارنامه قبولی و استراحت و تفریح مختصر، باید به آنان كمك كنیم تا برنامه‌ای برای خود تنظیم كنند و به فعالیت‌های خود در زمینه دانش‌افزایی ادامه دهند.
- اگر فرزندان متعددی دارید و یكی از آنان با نمرات بالایی درخشیده است، نباید آنان را با یكدیگر مقایسه كنیم و از همه مهمتر نباید طوری رفتار كنیم كه فرزند موفق احساس خودبزرگ‌بینی و غرور كند و فرزندان دیگر احساس حقارت كنند. بلكه رفتار ما باید به نحوی باشد كه دیگر فرزندان تشویق شوند كه در حد توانشان تلاش و كوشش كنند.
- در صورت قبولی، چهره‌تان را شاد و بشاش نشان دهید، لبخندی و تبسمی داشته باشید. از او برای كار و تلاشش تشكر كنید. به او تفهیم كنید كه از این وضع خرسندید و می‌خواهید این كارها تكرار شود.
- شما می‌توانید از این موقعیت استفاده تربیتی هم داشته باشید. به تبلیغات بپردازید. به او یادآور شوید كه حاصل كار و تلاش ضایع‌شدنی نیست. فعالیت‌های منظم و بموقع نتیجه و فایده خود را خواهد بخشید  و آدمی دیر یا زود نتیجه‌اش را خواهد گرفت.

در صورت امكان جایزه‌ای هم برای او در نظر گیرید. فراموش نكنید آنچه مهم است، نفس جایزه است نه بها و قیمت آن. بر این اساس فكر آن نباشید كه حتما جایزه‌تان گرانبها باشد. چیزی برای او تهیه كنید كه امكان تداوم و عمل مشابه برای سال‌های بعد هم باشد. البته در تهیه آن سن و جنس را در نظر دارید و می‌دانید خواسته‌های پسران و دختران در این زمینه یكسان نیست. برای دختران یك‌ گونه جایزه در نظر گیرید و برای پسران جایزه‌ای دیگر.
- البته این سپاسگزاری‌ها و جوایز مانع آن نخواهد بود كه نمره ضعیف او را در كارنامه به او یادآوری كنید. اما این كار را به روز بعد موكول كنید. بگذارید لذت و مزه موفقیت تا مدتی در او بماند و برای او گوارا باشد. بعدها به او تذكر دهید كه لازم است كمبود نمرات خود را با فعالیت چند ساعته هفتگی جبران كند تا موفقیت سال‌های بعد او بیشتر تضمین شود.
ب: دانش‌آموزان ناموفق: هنگامی كه كودك با گلوی پر از بغض و چشمان انباشته از اشك و دست‌های لرزان كارنامه خود را كه گویای عدم موفقیت (تجدید و یا مردودی)‌ است، به منزل می‌آورد؛ قبول داریم كه مشكل‌ترین لحظه‌های پدر و مادر آغاز می‌شود. والدین احساس می‌كنند كودكشان یك سال عمر خود را همراه با مخارج گزافی كه پدر و مادر برای او كرده‌اند، از دست داده است. اما باید بپذیرند كه این لحظات از مهمترین و حساس‌ترین زمان زندگی آنان است. رفتار و عكس‌العمل آنان می‌تواند مساله‌آفرین و یا سرنوشت‌ساز باشد.
بعضی از والدین ممكن است در این موقعیت فرزندانشان را با نیشخند، تمسخر، خشونت، آبروریزی، سركوفت زدن، قهر و طرد كردن و اعطای القابی مثل بی‌عرضه، بی‌غیرت و چسباندن وصله‌هایی مثل كودن، بی‌شعور و امثال آن تنبیه كنند. این تنبیهات هرچند موجب تخلیه غیراصولی بعضی از والدین است، ولی تجربه نشان داده است برای كودكان و نوجوانان جز دلسردی، عقب‌افتادگی تحصیلی بیشتر، فرار از مدرسه و خانه، ترك تحصیل، ایجاد یاس و نومیدی، عصیان و نافرمانی نتایجی به بار نمی‌آورد. والدین باید آگاه باشند كه در حال حاضر این شیوه مساله‌آفرین را هیچیك از علمای تعلیم و تربیت و روان‌شناسان تجویز نمی‌كنند.
دسته دیگری از والدین هنگام روبه‌رو شدن با نتایج بد امتحانات فرزندانشان، با خویشتنداری و حوصله و متانت رفتار می‌كنند. اینان به جای پرخاشگری و تنبیه، فرزندانشان را به تجزیه و تحلیل نتایج امتحانات فرامی‌خوانند و به عبارت دیگر، به علل شكست فكر می‌كنند و می‌كوشند كه علل شكست را بررسی و نسبت به رفع اسباب و عوامل شكست اقدام كنند و سرنوشت خوبی برای فرزندان خود رقم زنند.

 

بررسی عوامل شكست درامتحانات

الف)‌ در درجه اول باید متوجه شویم آیا فرزند ما در مقایسه با دیگران ضعیف است و یا این كه خودش فی‌نفسه ضعیف است.
ب)‌ باید بررسی كنیم ضعف فرزند ما ناشی از چه عواملی بوده است.
- علل جسمی و ضعف بنیه بدنی مثل ضعف بینایی و شنوایی‌
- علل روحی و روانی مانند اضطراب، افسردگی، ترس و نداشتن اعتماد به نفس.
- محیط نامساعد برای تحصیل مثل شلوغی خانه، مهمانی و پذیرایی مكرر، تلویزیون و اسباب‌بازی‌های زیاد و متنوع‌
- محیط خانوادگی پرنزاع و آشوب، اختلاف خانوادگی و مسافرت‌های مكرر پدر و مادر.
- تبعیض و تحقیرهای مكرر و مقایسه با دیگر همسالانی كه از او جلوترند.

-   نداشتن نظارت ما بر كار او در طول سال تحصیلی به علت پرمشغله بودن و یا بی‌توجهی ما به او.
-‌ نامناسب بودن محیط كلاس و مدرسه مثل نداشتن معلم، تعویض و تغییر معلم، وجود سر و صدای زیاد و دیگر عوامل كه مخل آموزش است و كمبود امكانات آموزشی.
- وجود حوادث و اتفاقات در طول سال تحصیلی یا به هنگام امتحان.
ج)
درخصوص علت ضعیف بودن نتیجه امتحان باید با خود دانش‌آموز صحبت كنیم و نظر او را بخواهیم و او را وادار به چاره‌اندیشی و تصمیم‌گیری كنیم تا حاضر شود فعالانه برای رفع نواقص خود بكوشد.
د)
با معلمان و مسوولان مدرسه درخصوص علل ضعیف بودن و ناموفق بودن دانش‌آموز مشورت و تبادل‌نظر كنیم و در صورت لزوم از مشاوران و متخصصان آموزشی و تربیتی كمك بگیریم.
ه)‌ پس از مشخص شدن علت یا علل باید با كمك فكری و تمایل دانش‌آموز برای جبران عقب‌افتادگی تحصیلی او برنامه‌ریزی و سپس بر اجرای برنامه‌‌های تعیین شده دقیقا نظارت كنیم.
و)‌ باید به یاد داشته باشیم كه موفقیت، نیازمند به اعتماد به نفس، شخصیت سالم و امید به آینده است. لذا باید مترصد انجام كارهای مثبت او باشیم و شرایطی را برای ظهور و بروز آنها فراهم كنیم تا با تاكید بر ویژگی‌های مثبتی كه دارد (خصایص و صفات انسانی ارزشمند، مهارت‌های فردی و نمرات خوبی كه در بعضی از دروس گرفته)‌ روحیه و اعتماد به نفس بیشتری پیدا كند.
ز)
ما (والدین و معلمان)‌ باید اعتقاد داشته باشیم كه تنبیه جسمی، روانی و عاطفی به هر شكل كه باشد، دانش‌آموز شكست‌خورده را بیشتر از پیش تحقیر می‌كند و كوچك‌تین نتیجه‌ای برای احراز موفقیت و جبران عقب‌افتادگی تحصیلی ندارد. كاری نكنیم كه دانش‌آموز احساس كند به خاطر نمره ما را از دست داده است، بلكه باید این احساس را در دانش‌آموز ناموفق به وجود آوریم كه می‌تواند برای مقابله با شكستی كه خورده، از حمایت ما استفاده كند. راستی اگر فرزند شما روزی در امتحان شكست خورد و ناكام بود با او چه می‌كنید؟
ح)‌ در اینجا از نظر تربیت ضروری است بدون خشم و عصبانیت او را ملامت كنید و به اصطلاح روی جراحت دل او نمك بپاشید و درد و ناراحتی او را شدیدتر كنید تا به خود آید و دریابد كه چه كرده و چه عاقبتی برای اوست، اما در ملامت افراط نكنید. پس از این كه دل او را شكستید، بكوشید به ترمیم آن بپردازید. فورا ملامت را متوقف كنید و به او متذكر شوید كه فعلا چاره‌ای جز این نیست كه به تلاش مجدد بپردازد و جبران مافات كند.
ط)
به او اطمینان دهید كه اگر از نو كار و تلاش كند، می‌تواند به جبران گذشته بپردازد و یا لااقل جلوی زیان‌های بعدی را سد كند. به او وعده دهید كه موجبات كار و فعالیت او را فراهم می‌كنید و آبروی او را محفوظ خواهید داشت.
ی)
دل او را به دست آورید. به او جرات و شجاعت دهید، برنامه كاری برای او معین كنید و از او بخواهید این بار به حرف‌های شما توجه و آبروی از دست رفته را احیا كند. و البته مراقب باشید با كار و تلاش تابستانی خود در امتحانات تجدیدی موفق شود. اگر دیگران از او درباره نتایج امتحانش سوال كردند، برای این كه ملاحظاتی عاطفی فیمابین او و خودتان پدید آورید، سعی كنید شما به آن شخص پاسخ دهید و تجدیدی او را توجیه و ناچیز قلمداد كنید و یادآور شوید كه او در همین تابستان آن را جبران خواهد كرد.
در صورت مردودی: ممكن است فرزند شما مردود شده باشد. در آن صورت، حال و وضع او بسیار بد و نگران‌كننده خواهد بود. ممكن است اصلا در برابر شما حاضر نشود و یا مدت‌ها خود را از دید شما دور دارد.

- به نظر ما اینجا هم جای تنبیه و كتك زدن نیست. حتی ممكن است جای سرزنش و ملامت هم نباشد، بویژه اگر شما در طول مدت سال تحصیلی از كار و درس او مراقبتی نداشته‌اید، وسایل و امكانات او را فراهم نكرده‌اید و یا تذكر و هشداری به او نداده‌اید.
شك نیست كه فرزند شما در این امر كوتاهی كرده و فعالیت لازم را انجام نداده است، ولی اگر كمی انصاف به خرج دهید، ممكن است به این نتیجه برسیم كه ما هم در این شرایطی كه پدید آمده مقصریم. ما هم پدر و مادر متعهدی نبوده‌ایم. به موقع كمك و حمایت لازم درسی را از او به عمل نیاورده‌ایم. اگر با هم به كارش رسیدگی می‌كردیم، شاید عاقبت او چنین نمی‌شد.
به هر حال فعلا سرزنش و تنبیه و مجازات رفوزگی او را زائل نخواهند كرد. اگر به  واقع در طول مدت سال درباره او كار و تلاش كرده‌اید، تذكر و اخطاری داده‌اید و او تن‌پروری كرده طبیعی است كه كمی نیش ملامت و توبیخ را بچشد، ولی باز هم بدان شرط كه در آن افراط نشود.
از دیدن كارنامه‌اش تاسف و تاثر خود را نشان دهید، ولی بر خود مسلط باشید. بكوشید تصمیم حادی اتخاذ نكنید و حتی سخنان مایوس‌كننده بر زبان جاری نسازید. به ناسزاگویی و بد و بیراه و فحش دادن نپردازید و همچون والدین جاهل او را از خود طرد نكنید.شب‌هنگام او را نزد خود فرا بخوانید و با آه و افسوس به او تفهیم كنید كه چگونه یك سال از عمرش را به هدر داده و چگونه خود را از زندگی و خدمت و رشد عقب انداخته است. به او بفهمانید كه اینك وقت تجربه‌آموزی است، از این شكست درس عبرت بگیرد و راه موفقیت را برای خود هموار كند.
در مورد نمرات ضعیف: فرزند شما چه مردودی و چه تجدیدی و حتی گاهی آنها كه قبول شده‌اند، در مورد برخی دروس ضعیفند و نمره‌شان در حدی نیست كه بر پایه آن بتواند پایه‌های دیگری بنا كند و ادامه تحصیل دهد.
در اینجا چه باید كرد؟
به نظر ما ضروری است برای درس‌هایی كه نمرات كمتر از 14 و 15 دارند فكری كنید، فكری كه در آن زمینه‌‌سازی برای رشد باشد. شاید برای شما این امكان وجود نداشته باشد كه برای فرزندتان معلم خصوصی بگیرید، ولی راه‌های دیگری برای جبران ضعف‌ها و عقب‌ماندگی‌ها وجود دارند از جمله:
- ثبت‌نام او در آموزشگاهی كه دولت برای این كار معین كرده است.
- بهره‌گیری از دوستان و آشنایان و بستگان كودك كه در كلاس بالاتری سرگرم تحصیلند.
- واداشتن به مطالعه كتاب‌‌های درسی و دوره كردن آنها و یادداشت كردن سوال تا از فردی مطلع پرسیده شود.
- اگر خودتان فردی باسواد هستید و از دروس او سر در می‌آورید، صالح‌ترین فرد برای كمك به او هستید كافی است در شبانه‌روز یك ساعت یا كمتر از وقت خود را برای او صرف كنید و طبیعی است اگر این كار را در طول مدت سال انجام می‌دادید، ممكن بود او یك سال ضرر نكند.
خوشبختانه در كشور ما نیز در مقطع ابتدایی با توجه به تغییر روش ارزشیابی از نمره به كیفی كودكان بدون مردودی و فقط با نمرات متفاوت به كلاس بالاتر می‌روند و این كار حسن‌های زیادی دارد، از جمله این ترس از امتحان وجود ندارد و این غول ترسناك بر سر كودكان سایه نمی‌اندازد. همچنین كم‌‌كم تمرین‌های كلاس و تلاش كودكان و نمرات تدریجی در كلاس جای آزمون‌های سنتی را می‌گیرد و این كار بسیار خوبی است. در هر صورت چه خانواده‌ها و چه معلمان نباید كودكان را از نمره و امتحان بترسانند، بویژه در سال‌های اول تا پنجم ابتدایی آزمون باید همراه با تدریس باشد.

مواضع والدین

به هر حال دیر یا زود نتایج امتحانی فرزندتان را خواهید دید. در برابر آن چگونه باید عمل كنید؟ شك نیست كه شما با آشنایی و شناختی كه از فرزندان خود دارید، می‌دانید چگونه باید عمل كرد.
به نظر ما نوع موضعی را كه والدین در این رابطه اتخاذ خواهند كرد، مهم و سرنوشت‌ساز است. در مواردی ممكن است ما نسنجیده عمل كنیم و در نتیجه عوارضی برای كودك پدید آوریم كه آثارش مادام‌العمر در آنان باقی بماند و حتی زمینه را برای شكست‌های بعدی فراهم كند. برخی پدران و مادران ممكن است با فرزندان خود در حین ملاحظه كارنامه به گونه‌ای سرد یا خشن برخورد كنند. كودك در آن ساعت شاید واكنش و عكس‌العملی نشان ندهد، ولی خاطره آن صحنه برای همیشه در ذهن كودك باقی خواهد ماند و یا كسانی را داریم كه راز موفقیت یا شكست خود را طی مدت عمر به این مساله وابسته دانسته‌اند.






نوشته شده در تاريخ جمعه 8 خرداد 1388 توسط احمد
درباره وبلاگ

جستجو

آرشيو مطالب

آخرين مطالب

نويسندگان

پيوندهاي روزانه

آمار سايت